‘Uit de schaduw’

Seksuele uitbuiting en misbruik van jongens 

door Alastair Hilton, Terre des Hommes Technical Advisor - Asia

Volgende maand reis ik namens Terre des Hommes Nederland naar Christchurch, Nieuw Zeeland om de 3e South-South Institute on Sexual Violence Against Men and Boys (SSI) meeting bij te wonen, een unieke bijeenkomst van overlevenden, praktijkmensen, actievoerders en onderzoekers van over de hele wereld. De eerste SSI meeting vond plaats in april 2013 in Kampala, Oeganda als reactie op het stilzwijgen van seksueel geweld tegen mannen in tijden van conflict, de tweede meeting vond plaats in Phnom Penh, Cambodja en van 6-10 november trekken we verder naar het zuiden naar het land van de lange witte wolk. Tijdens de vijfdaagse bijeenkomst zullen er uitwisselingen plaatsvinden en lezingen en workshops worden gegeven. Alle aanwezigen zijn erop gespitst om hun ervaringen te delen, van elkaar te leren en bij te dragen aan een verbeterde respons voor mannelijke overlevenden van seksueel misbruik en uitbuiting waar dan ook ter wereld. In Nieuw-Zeeland is nog nooit eerder een dergelijk evenement gehouden en dit is zonder twijfel dan ook een historisch evenement.

Terre des Hommes sponsor van de SSI

Terre des Hommes is één van de sponsoren van de SSI, hetgeen van groot betekenis is om het belang van deze lang genegeerde kwestie bij partners op het gebied van internationale ontwikkeling te benadrukken. Terre des Hommes was aanvankelijk geïnspireerd door Antoine de Saint Exupéry, de vooruitstrevende Franse schrijver die een postvliegtuig bestuurde waarmee hij tijdens de Tweede Wereldoorlog over Afrika vloog. Voordat zijn bekende boek Le Petit Prince (De Kleine Prins) verscheen, schreef hij Terre des Hommes (vertaald als ‘Aarde der mensen’, uitgegeven in 1939). In dat boek roept hij ‘de mensen van de wereld’ op om hun verantwoordelijkheden serieus te nemen en solidair te zijn. Bijna acht decennia later geeft Terre des Hommes duidelijk en stellig gestalte aan die oproep.

15 jaar lang niks gezegd

Mijn eigen reis naar Christchurch begon misschien wel vier decennia geleden, op een mooie zomerdag in 1971. Ik was net zeven geworden en liep zorgeloos over een landweggetje, in het zicht van mijn huis, toen ik een onbekende tegenkwam die me naar zijn auto lokte. Even later werd ik een stukje verderop achtergelaten, misbruikt, getraumatiseerd, verstijfd, verward en letterlijk door angst verlamd en met een gevoel van schaamte dat een zwarte schaduw over mij wierp. Hierdoor heb ik het 15 jaar lang verzwegen. Uiteindelijk had ik mezelf weer onder controle en rende ik in de richting van mijn huis terwijl de tranen over mijn wangen rolden. Toen ik bij het tuinhek aankwam, stopte ik met huilen, maar ik wist werkelijk niet hoe ik moest vertellen wat er gebeurd was. En dus zei ik niets. Net als vele andere jongens werden er gedurende mijn tienerjaren door vrienden van de familie, kennissen en vreemden, zowel mannen als vrouwen, meerdere pogingen gedaan om me te misbruiken. Door het ontbreken van enige vorm van steun en verbonden door het verstikkende verwachtingspatroon van mannelijkheid, leren jongens om te zwijgen en meestal geven we onszelf de schuld en doen we er werkelijk alles aan om de realiteit van wat er gebeurd is te verhullen en gaan we ervan uit dat we de enige zijn die dit is overkomen.

Pogingen om de waarheid aan het licht te brengen, werden en worden nog steeds met gevoelens van ongeloof, argwaan, hoon en kritiek ontvangen. Omdat er nog steeds onvoldoende over het thema van misbruik van leden van het mannelijke geslacht gesproken wordt, bestaan er in de
meeste landen weinig of geen voorzieningen die in de behoeften van slachtoffers en overlevenden voorzien. Wereldwijd zijn er slechts vier naties die systematisch gegevens verzamelen met betrekking tot jongens en mannen. Uit de beperkte onderzoeksgegevens die voorhanden zijn,
blijkt dat een op de vier jongens op de een of andere manier voor hun 18 e misbruikt wordt en in sommige gebieden ligt de prevalentie zelfs hoger. Studies wijzen tevens uit dat alhoewel mannen wereldwijd een derde van alle slachtoffers van seksueel geweld vormen, slechts één procent van de middelen wordt aangewend voor mannelijke slachtoffers en overlevenden. Is het dan verwonderlijk dat zo weinig mannen en jongens naar buiten treden? Zelfs als ze zouden willen, vormen de onzichtbaarheid van de kwestie en het gebrek aan ondersteuning enorme belemmeringen. Vele, zo niet de meeste, misbruikte en uitgebuite jongens en mannen hebben er geen baat bij om zich uit te spreken.

Ik prijs me gelukkig

Ik mag me gelukkig prijzen dat ik in mijn eigen werk in de afgelopen twee decennia betrokken ben geweest bij onderzoek en de ontwikkeling en oprichting van voorzieningen voor jongens en mannen in het Verenigd Koninkrijk en Cambodja en ook het werk van anderen in veel gevallen
heb kunnen ondersteunen. Ik weet zeker dat wanneer de samenleving bereid is om luisteren en veilige plekken en perspectieven te bieden, de mannen en jongens zich in grote getalen zullen melden om de hulp te zoeken die ze nodig hebben. Door mijn werkzaamheden heb ik het
voorrecht gehad om vele overlevenden te ontmoeten die hun moed bij elkaar geraapt hebben, hun waarheid naar buiten hebben gebracht en hun eigen herstel in gang hebben gezet. Een van die mannen die ik de rest van mijn leven niet meer zal vergeten belde de hulplijn die ik samen met 13 andere vrijwilligers in mijn woonplaats Leicester, Engeland in 1997 had opgezet. Toen we elkaar een paar dagen later ontmoetten, werd ik door een aardige, zacht sprekende en fragiele man van 72, steunend op twee wandelstokken, bij de deur begroet. Hij kwam oorspronkelijk uit Azië en vertelde me dat hij vanaf tienjarige leeftijd gedurende twee jaar regelmatig door zijn moeder en anderen seksueel was misbruikt en uitgebuit. Behalve met zijn vrouw had hij zijn schrijnende verhaal in 60 jaar nooit met iemand gedeeld. Probeer je daar eens een voorstelling van te maken als dat al lukt… Twee generaties van stilzwijgen… Zes decennia van verterende en voortdurende schaamte.

Ik luisterde en na verloop van tijd vertelde hij dat alhoewel hij getrouwd was en kinderen had, hij zich vaak eenzaam en alleen voelde, en dat hij het moeilijk vond zich open te stellen voor degenen om wie hij meeste gaf en dat hij het gevoel had dat hij hun liefde niet verdiende. Het kostte hem moeite zich in zijn werk op zijn plek te voelen omdat hij altijd het gevoel had dat hij niet goed genoeg was; de eeuwige perfectionist. Op sociaal vlak nam hij altijd de rol van ‘entertainer’ op zich, vertelde altijd grappen en maakte anderen aan het lachen, maar was stiekem altijd bevreesd voor de gevolgen als ze de waarheid over zijn beschamende verleden te weten zouden komen. De imposante schilden die we als mannen en jongens creëren om de realiteit van ons leven te verhullen, manifesteren zich in vele vormen.

#Metoo

In welk land je ook woont terwijl je dit leest, je zult ook mannen en jongens kennen die mishandeling en misbruik ondergaan hebben, ook al weet je het misschien niet. Velen zullen het verzwegen hebben omdat hun dat de enige optie lijkt uit vrees voor de gevolgen als anderen er
weet van krijgen, eenvoudigweg omdat ze niet weten welke woorden te gebruiken en waar te beginnen. Ze hebben het gevoel dat zwijgen hun enige veilige optie is. Maar de tijden zijn gelukkig aan het veranderen en de bewustwording neemt toe, vaak geholpen door meelevende
berichtgeving in de media omtrent misbruikschandalen zoals die zich het afgelopen jaar binnen de katholieke kerk en Britse voetbalclubs hebben afgespeeld. Het vermeende misbruik, zoals dat meer recent door filmbons Harvey Weinstein begaan zou zijn, heeft er ook toe geleid dat de woorden #Metoo een trending topic op social media zijn geworden, waarbij mannen, net als vrouwen, hun ervaringen delen.

In sommige landen zijn er nu meer mannen en jongens die onthullingen doen en om hulp vragen dan ooit eerder het geval is geweest. Als individuen en als organisaties zullen we daarop voorbereid moeten zijn. Als een mannelijke vriend of collega je vertelt dat hij misbruikt is, kun je
het beste luisteren, geloven en blijven luisteren. Oordeel niet of dwing hem niet om dingen te doen die hij niet wil doen. Het kan nuttig zijn om, indien voorhanden, informatie te delen over de beschikbare hulp in het gebied. Het aanreiken van opties kan een eenvoudige maar waardevolle
eerste stap tot herstel vormen. In veel landen zijn helemaal geen voorzieningen, maar door de technologische vooruitgang hebben we nu toegang tot nuttige informatie uit de hele wereld, zoals het ‘Living Well’ project voor mannen in Brisbane, Australië. Het is evident dat de gevolgen van misbruik en uitbuiting iemands leven mogelijk compleet overhoop kunnen gooien, met langdurige lichamelijke en geestelijke problemen tot gevolg. Maar wanneer overlevenden gesteund worden door een gevoel van veiligheid te creëren en met de juiste ondersteuning, dan tonen ze een enorme creativiteit, veerkracht en zijn de mogelijkheden onbegrensd. Het voorkomen van kindermisbruik en ervoor zorgen dat er geschikte, op mannen gerichte voorzieningen zijn, blijft misschien wel een van onze grootste uitdagingen.

Terre des Hommes – samenwerken om een positieve verandering te bewerkstelligen

Ondanks recente vorderingen moeten we vooral niet te zelfingenomen zijn want er is nog veel werk te doen. Internationale ontwikkelingsorganisaties zoals Terre des Hommes Nederland en hun partners in Oost-Afrika, Azië en Europa lopen voorop door middel van onderzoek en de
verbetering van bestaande praktijken. Het is verfrissend om te zien dat in veel van de landen waar TDH actief is er sprake is van een toenemend inzicht en groeiende dynamiek. Voor 2018 staan onderzoek en training voor dienstverleners gepland. Er vinden meer gesprekken plaats en er zijn meer mensen die luisteren. Betrokkenheid en erkenning van de noodzaak tot verandering is groeiende.

Je staat niet alleen

Ik voel me uitermate bevoorrecht dat ik TdH mag vertegenwoordigen tijdens het South-South Institute en ik wil mijn collega’s dan ook graag bedanken dat ze deze inspanning ondersteunen. Mijn bezoek zal bestaan uit het faciliteren van een workshop, het uitwisselen van informatie rond
the situatie voor jongens in Azië en Oost-Afrika, onze huidige werkzaamheden (waaronder de werkzaamheden rond online seksuele uitbuiting) en onze toekomstplannen. De SSI biedt ook een geweldige mogelijkheid om te leren en steun te verkrijgen van de aanwezigen en inspiratie op te doen. Ik kijk uit naar een wereld waarin alle kinderen beschermd zijn en alle overlevenden gemakkelijk toegang hebben tot de ondersteuning en voorzieningen waar ze zo ontzettend recht op hebben. Ik ben ervan overtuigd dat de kans hierop door de SSI met ondersteuning van Terre
des Hommes veel realistischer wordt. De boodschap aan alle slachtoffers en overlevenden is duidelijk: ‘je staat niet alleen’.

Meer weten?

Share this: