Dit handgebaar kan betekenen dat iemand hulp nodig heeft

Een hand omhoog, de duim naar binnen en vervolgens de vingers eroverheen. Het is een klein gebaar dat gemakkelijk onopgemerkt kan blijven. Maar het kan een belangrijke boodschap bevatten: ik voel me niet veilig en ik heb hulp nodig.

Het handgebaar staat internationaal bekend als het Signal for Help. Het geeft iemand de mogelijkheid om zonder woorden duidelijk te maken dat diegene hulp of een veilige check-in nodig heeft. Juist voor kinderen en jongeren die worden bedreigd, gecontroleerd, uitgebuit of mishandeld, kan het belangrijk zijn dat mensen in hun omgeving zulke signalen herkennen.

Hoe werkt het handgebaar?

Het gebaar kan met één hand worden gemaakt:

1. Houd je hand omhoog met je handpalm naar voren.
2. Vouw je duim naar binnen, tegen je handpalm.
3. Vouw je andere vier vingers over je duim heen.

Het is bedoeld als één vloeiende beweging. Daardoor kan het bijvoorbeeld tijdens een videogesprek worden gemaakt zonder dat iemand iets hoeft te zeggen.

Het Signal for Help werd in 2020 ontwikkeld door de Canadian Women’s Foundation. Tijdens de coronapandemie zaten veel mensen die thuis met geweld te maken kregen noodgedwongen dicht bij degene die hen bedreigde of mishandelde. Telefoneren of online om hulp vragen was daardoor niet altijd veilig. Het handgebaar bood een manier om stil en zonder een digitaal spoor om aandacht te vragen.

Sindsdien heeft het signaal zich internationaal verspreid. Onlangs nog werd dit gebaar wereldwijd en in het nieuws besproken nadat een 14-jarig meisje in Italië hiermee wist te ontkomen aan een aanrander doordat alerte agenten het zagen.

Waarom kan zo’n stil signaal belangrijk zijn?

Wie wordt uitgebuit, misbruikt of mishandeld, kan niet altijd vrijuit om hulp vragen. Een pleger kan bijvoorbeeld in dezelfde ruimte zijn, gesprekken controleren of meekijken op een telefoon.

Dat kan ook spelen bij kinderen en jongeren die met uitbuiting te maken krijgen. Uitbuiting draait vaak om macht en controle. Een kind kan onder druk worden gezet, bedreigd of gemanipuleerd en daardoor het gevoel hebben dat vertellen wat er gebeurt te gevaarlijk is. Een discreet signaal kan dan een mogelijkheid zijn om iemand anders duidelijk te maken: er is iets aan de hand.

Wat doe je als je het handgebaar ziet?

Zie je iemand het gebaar maken? Neem het serieus, maar probeer rustig te handelen. Een overhaaste reactie kan iemand in sommige situaties juist in gevaar brengen. Volg deze stappen:

• Probeer, wanneer dat veilig kan, contact te zoeken zonder dat een mogelijke pleger meeluistert of meekijkt.
• Geef de ander ruimte om zelf aan te geven wat er aan de hand is en welke hulp nodig is. Je kunt bijvoorbeeld vragen of diegene veilig kan praten en wat jij kunt doen.
• Beloof niet dat je alles geheim zult houden als je je ernstig zorgen maakt over de veiligheid van een kind. Zoek waar nodig professionele hulp en overleg over een veilige vervolgstap.
• Is er sprake van direct gevaar, bel dan 112.

Een veilige kindertijd, ook online

Het herkennen van signalen is belangrijk, maar voorkomen dat kinderen in onveilige situaties terechtkomen begint al eerder. Zeker online, waar contact, controle en uitbuiting soms moeilijk zichtbaar zijn, helpt het om kinderen bewust te maken van risico’s en te zorgen dat ze weten bij wie ze terechtkunnen. Praat daarom op tijd met kinderen over online veiligheid.

Om je hier bij te helpen, hebben we praktische Do’s & Don’ts opgesteld. Wil je meer handvatten? Bekijk onze pagina over online veiligheid voor kinderen.