Filipijnse jongeren doorbreken taboes rond seksuele gezondheid en kinderrechten

Praten over seksualiteit, seksuele gezondheid en kinderrechten was voor veel jongeren in de Filipijnse stad Borongan lange tijd taboe. Een groep jongeren besloot daar verandering in te brengen. Met Young Hands geven ze nu voorlichting aan leeftijdsgenoten en praten ze mee met de lokale overheid over de bescherming van kinderen.

Hoe bescherm je kinderen tegen seksuele uitbuiting als ze weinig weten over hun rechten en er nauwelijks over seksualiteit wordt gesproken? Dat was lange tijd de situatie in Borongan. Onderwerpen als seksuele en reproductieve gezondheid, kinderrechten en seksuele uitbuiting werden thuis en op school vaak vermeden. Ze golden als taboe of werden gezien als onderwerpen die alleen volwassenen konden begrijpen.

Daar kwam in 2023 verandering in. Terre des Hommes Nederland startte toen samen met het Center for Empowerment and Development in Eastern Visayas het project Down to Zero: Step Up the Fight Against Sexual Exploitation of Children (DtZ: SUFASEC).

Via het project werden jongeren als Aira, Kat, Krista en Luke uitgenodigd voor trainingen en bijeenkomsten over seksuele en reproductieve gezondheid en rechten en de bescherming van kinderen.

Voor hen was dat het begin van iets groters.

Eindelijk praten over wat taboe was

Voor hun deelname aan het project wisten de jongeren naar eigen zeggen weinig over hun rechten. Zowel thuis als op school werden gesprekken over gevoelige onderwerpen vaak vermeden.

Kat zit op een religieuze school en merkte hoe moeilijk het was om daar over seksuele gezondheid te praten. “Zelfs onze leerlingbegeleiders vermeden onderwerpen over seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. Het was iets waar je niet over sprak. Tijdens de workshops leerde ik dat erover praten juist helpt om onszelf te beschermen.”

Ook Aira zag hoe hardnekkig sommige overtuigingen in haar omgeving zijn. “In onze gemeenschap denken mensen dat kinderen alleen maar nieuwsgierig worden naar seks als je met ze over seksuele en reproductieve gezondheid en rechten praat. Maar in werkelijkheid maakt die kennis ons juist veiliger. Het helpt ons om betere keuzes te maken.”

Ook andere misverstanden kwamen tijdens de gesprekken aan bod. Luke vertelt bijvoorbeeld dat sommige mensen geloven dat jongens langer worden door een besnijdenis. “In werkelijkheid komt dat doordat de puberteit rond die leeftijd begint. Lengte heeft niets met besnijdenis te maken; het valt alleen toevallig samen.”

De trainingen leverden daarmee meer op dan kennis alleen. De jongeren kregen het vertrouwen om vragen te stellen, bestaande ideeën kritisch te bekijken en onderwerpen waar voorheen over werd gezwegen ook buiten de trainingen bespreekbaar te maken.

Van deelnemer naar voorlichter

Die ontwikkeling kreeg een vervolg toen Aira, Kat, Krista en Luke samen met andere jongeren Young Hands oprichtten, voluit Youth- and Child-led Organization United in Nurturing Generations. Ze werden zo niet alleen deelnemers aan het project, maar gingen zelf aan de slag om andere kinderen en jongeren te informeren over hun rechten en bescherming.

Met de kennis en vaardigheden die ze tijdens het project opdeden, ontwikkelden ze eigen voorlichtingsmateriaal en organiseerden ze activiteiten op scholen in Borongan. Daar praten ze met leeftijdsgenoten over onder meer seksuele gezondheid, kinderrechten en seksuele uitbuiting.

Dat jongeren zelf het gesprek voeren, maakt een belangrijk verschil. “We noemen onszelf begeleiders van leeftijdsgenoten, omdat we als vrienden met elkaar praten,” vertelt Aira. “Daardoor luisteren jongeren naar ons zonder het gevoel te hebben dat we over hen oordelen.” Voor veel leerlingen waren de bijeenkomsten een eyeopener. Sommigen gaven aan dat ze hierdoor voor het eerst niet alleen de besproken onderwerpen echt begrepen, maar vooral ook hun eigen rechten.

Verandering die verder reikt dan het project

Wat begon met trainingen binnen het DtZ: SUFASEC-project, groeide zo uit tot een actieve jongerenorganisatie. Young Hands onderzocht hoeveel kinderen weten over de lokale regels die hun welzijn en rechten moeten beschermen. De jongeren gaven daarnaast trainingen over kinderrechten aan vertegenwoordigers van de Sangguniang Kabataan, de lokale jongerenraden in de Filipijnen. Ook werden ze uitgenodigd als sprekers op jongerenbijeenkomsten en kindercongressen.

Hun invloed reikt inmiddels tot het lokale beleid. Young Hands kreeg een plek in de stedelijke raad voor de bescherming van kinderen. Jongeren die voor hun deelname aan het project nog weinig wisten over hun eigen rechten, praten nu mee over de bescherming van kinderen in hun stad.

Ook persoonlijk heeft hun deelname veel veranderd. Door de trainingen groeide hun zelfvertrouwen. Ze spreken voor groepen, begeleiden leeftijdsgenoten en komen op voor kinderrechten. Wat ze hebben geleerd, nemen ze bovendien mee in hun dagelijks leven, bijvoorbeeld in gesprekken met vrienden.

Kinderen als partners in verandering

Young Hands laat zien wat er kan ontstaan wanneer jongeren niet alleen leren over hun rechten, maar ook de ruimte krijgen om zelf in actie te komen. Wat voor Aira, Kat, Krista en Luke begon met trainingen, groeide uit tot een jongerenorganisatie die voorlichting geeft op scholen, andere jongeren betrekt en meepraat over de bescherming van kinderen in Borongan.

De jongeren willen die beweging voortzetten en nog meer kinderen bereiken. Hun wens voor de toekomst is helder: een wereld waarin kinderen hun rechten kennen, beschermd worden tegen seksuele uitbuiting en vrij en veilig kunnen opgroeien.