Reactie op de zaak Hans V.: kinderen mogen nooit de prijs betalen voor grensoverschrijdend systeemfalen

De recente berichtgeving over de nieuwe verdenkingen tegen Hans V. laat opnieuw zien hoe kwetsbaar kinderen zijn wanneer internationale systemen tekortschieten. Voor ons staat deze zaak niet alleen voor een individuele verdenking, maar voor een groter probleem: daders kunnen gebruikmaken van verschillen tussen landen, terwijl kinderen de gevolgen dragen.

Wanneer informatie niet tijdig wordt gedeeld, toezicht ontbreekt of verantwoordelijkheden tussen landen versnipperd zijn, ontstaan nieuwe risico’s. Dat moet anders. Kinderen hebben recht op bescherming die niet ophoudt bij een landsgrens.

Een pijnlijke bevestiging

Toen Magdalena Muoki, werkzaam voor Terre des Hommes Nederland in Kenia, hoorde dat Hans V. opnieuw is aangehouden op verdenking van seksueel misbruik van kinderen, kwam dat hard aan. In 2019 volgde zij de strafzaak in Kenia van dichtbij.

“Wij hebben van dichtbij gezien wat deze kinderen is aangedaan. Dat iemand met zo’n verleden opnieuw in verband wordt gebracht met seksueel misbruik van kinderen, is precies waar wij al jaren voor waarschuwen. Hoe kan het dat iemand met deze geschiedenis zo lang buiten beeld van autoriteiten blijft en opnieuw grenzen kan oversteken voordat wordt ingegrepen?”

Haar reactie raakt de kern van het probleem. Wanneer bekende risico’s niet over landsgrenzen heen worden gevolgd, kunnen kinderen opnieuw gevaar lopen.

Grenzen mogen geen gaten in bescherming creëren

De bescherming van kinderen is nog te vaak afhankelijk van de mate waarin landen met elkaar samenwerken. Politiegegevens, toezichtmaatregelen en risicobeoordelingen worden niet automatisch internationaal gedeeld. Verschillen in wetgeving, bevoegdheden en registratiesystemen kunnen ertoe leiden dat signalen verloren gaan wanneer iemand zich naar een ander land verplaatst.

Voor kinderen maakt een landsgrens geen verschil. Voor systemen vaak wel.

Juist daardoor kunnen personen met een ernstig zedenverleden opnieuw toegang krijgen tot kwetsbare kinderen, zeker in situaties waar toezicht beperkt is of instellingen onvoldoende worden gecontroleerd. Wij zien dit als grensoverschrijdend systeemfalen. Niet omdat één organisatie of één land tekortschiet, maar omdat de internationale bescherming van kinderen nog onvoldoende op elkaar aansluit.

De gevolgen blijven bij de kinderen

Voor slachtoffers stopt seksueel misbruik niet wanneer het misbruik eindigt. “Seksueel misbruik raakt een kind op het diepste niveau,” zegt Katharina van Liebergen, persvoorlichter van Terre des Hommes. “Het tast het gevoel van veiligheid aan, ondermijnt het vertrouwen in volwassenen en kan de ontwikkeling van een kind blijvend beïnvloeden. Juist degene die bescherming zou moeten bieden, wordt degene die schade veroorzaakt.”

De gevolgen kunnen een leven lang doorwerken. Slachtoffers hebben een verhoogd risico op posttraumatische stress, angst, depressie, dissociatie, schaamte, zelfbeschadiging en suïcidale gedachten. Ook kunnen zij langdurig problemen ervaren met vertrouwen, hechting en intimiteit. Hun zenuwstelsel blijft vaak jarenlang ingesteld op gevaar, waardoor dagelijkse dingen zoals slapen, leren, relaties aangaan en zich veilig voelen blijvend onder druk staan. Veel slachtoffers hebben gespecialiseerde hulp nodig, maar die is lang niet altijd beschikbaar of toegankelijk.

Wanneer daders opnieuw toegang krijgen

Wanneer een dader zich vrij kan blijven bewegen, een vervolging vastloopt of iemand opnieuw toegang krijgt tot kinderen, worden slachtoffers opnieuw geconfronteerd met dezelfde machteloosheid als tijdens het misbruik.

Zij zien dat degene die hun veiligheid heeft verwoest verdergaat met zijn leven, terwijl zij dagelijks de gevolgen ervaren. Wanneer er vervolgens mogelijk nieuwe slachtoffers ontstaan, kan dat bestaande trauma’s opnieuw activeren en het vertrouwen in volwassenen en instituties verder ondermijnen.
Bij plegers met een hardnekkig en herhalend delictpatroon verdwijnt het risico niet vanzelf na een veroordeling of een verhuizing naar een ander land. Zonder passende behandeling, internationaal toezicht en effectieve monitoring blijft het risico op nieuw slachtofferschap bestaan.

Wat moet er veranderen?

Terre des Hommes roept overheden op om de internationale bescherming van kinderen structureel te versterken. Dat vraagt om:

• betere internationale samenwerking tussen opsporingsdiensten;
• snellere en juridisch zorgvuldige gegevensuitwisseling over bekende risico’s;
• betere internationale monitoring van veroordeelde zedendelinquenten, binnen de geldende juridische kaders;
• sterkere risicobeoordeling bij internationale reizen;
• steviger toezicht op instellingen waar kinderen verblijven;
• duidelijke internationale afspraken waarbij kinderbescherming centraal staat.

Bescherming van kinderen stopt niet bij de grens

Kinderen mogen nooit opnieuw slachtoffer worden doordat informatie verdwijnt zodra iemand een grens oversteekt. Hun veiligheid mag niet afhangen van de vraag of nationale systemen goed op elkaar aansluiten.

Iedere overheid heeft de verantwoordelijkheid kinderen te beschermen. Dat vraagt om internationale samenwerking die net zo grensoverschrijdend is als de risico’s die kinderen bedreigen.